PERFODA
Kişisel Gelişim Hizmetleri



 

Kişisel Gelişim: Yaklaşımlar

Dursun Akkurt, Ekim 2013

Özet:

Kişisel Gelişim kavramlarına ilişkin bir dizi kısa notlardan biri: Yaklaşımlar.

Stresle başaçıkmak, başarılı olmak için tutum değiştirmek, kariyer planı yapmak, kötü alışkanlıklardan kurtulmak gibi kişisel değişim gayretlerinin tümü kişisel gelişim kapsamında yer alıyor. Kapsamın genişliği ve belirsizliği doğal olarak çok sayıda farklı kişisel gelişim yaklaşımının ortaya çıkmasına yol açmaktadır.

Bu yazıda kişisel gelişim yaklaşımlarının dört farklı kategoride inceleneceği açıklanmıştır.

Kişisel gelişim kavramı belirli bir tek sorunu ya da ihtiyacı ifade etmiyor. Kişinin yaşamı boyunca karşılaştığı olayları algılama, tanımlama ve çözme davranışlarının tümünü ifade ediyor. Stresle başaçıkmak, başarılı olmak için tutum değiştirmek, kariyer planı yapmak, kötü alışkanlıklardan kurtulmak gibi kişisel değişim gayretlerinin tümü kişisel gelişim kapsamında yer alıyor. Kapsamın genişliği ve belirsizliği doğal olarak çok sayıda farklı kişisel gelişim yaklaşımının ortaya çıkmasına yol açmaktadır.

Büyük kitapçıların çoğunda epeyce yer kaplayan “Kişisel Gelişim” rafları var. Önceleri bu raflarda çoğunluğu psikoloji, psikiyatri ve eğitim alanlarından gelen yazarların kitapları yer alıyordu. Zamanla konular çeşitlendi ve farklı alanlardan gelen yazarların kitapları da bu raflarda yerini aldı.

Alanın genişlemesi ile birlikte bir tür bilgi kirliği veya kavram karmaşası oluştu. Alanın kapsamı belirsizleşti. Saygın bilim adamlarının temeli bilimsel araştırmaya dayanan çalışmalarının yanında sadece deneyime dayalı öznel fikirler ve kişisel yaşantılara dayalı yayınlar da çoğaldı. “Gurular”, din adamları, işadamları, mühendisler gibi hemen her meslek grubundan yazarların kişisel gelişime ilişkin eserleri raflarda yerini aldı.

Öncelikle bilgi, düşünce ve yaratıcılık ürünü olan eserlerin tümüne ve fikrini ifade eden bütün yazarlara saygı duyuyoruz. Ancak bu durum alanın kapsamını belirsizleştiriyor ve üretilen fikirlerden yararlanmayı da zorlaştırıyor. Bu uçsuz bucaksız fikir yelpazesini anlamaya çalışmak ondan en iyi şekilde yararlanmak için gereklidir. Füsun Ekşi de benzer bir düşünceyle yola çıkıp Kritik Bir Bakış Açısıyla Kişisel Gelişim Kitapları adlı kitabını yazmış.

Bir düşünce alanını anlamak için atılabilecek ilk adım bir tanım yapmak olabilir. Böylece alanın sınırları ve tanımlayıcı özellikleri kabaca ifade edilebilir ve bundan hareketle bir sınıflama yapılabilir.

Kişisel gelişim yaşam boyu karşılaştığı sorunları aşabilmek veya daha iyi bir yaşam sürdürebilmek için, kişinin, farkında olarak kendi davranışlarını değiştirme ve becerilerini geliştirme etkinliği olarak tanımlanabilir. Tanıma göre kapsam kişinin kendi davranışlarını değiştirme ve becerilerini geliştirme etkinliği biçiminde netleştirilebilir. Amaç sorunları çözmek ve daha iyi bir yaşam sürdürmektir. Başlıca özellikler kişi, davranış değişikliği, farkındalık, yaşam kalitesinin artırılması biçiminde sıralanabilir. Davranış değişikliği kavramı hem bedensel davranışları hem de zihinsel davranışları ifade eder. Zihin pek çok yazar tarafından ruhsal, tinsel alanın kapsamında ifade edilmektedir.

Çizilen bu çerçeveden hareketle kişisel gelişim konusunda ortaya konan farklı yaklaşımları daha sistemli bir biçimde anlamaya çalışabiliriz.

Sıralanan özellikler ve kapsam ilk bakışta psikoloji alanını işaret etmektedir. Söz konusu olan davranış ve davranışın değiştirilmesi ise ilk adresimiz psikoloji bilimi olacaktır. Kişi(lik) ve farkındalık da yine psikoloji alanının temel kavramlarındandır. Psikoloji bilimi bedensel ve zihinsel davranışları konu alır. Psikolojinin en kısa tanımı davranış bilimidir. Kişisel gelişim alanına psikiyatri, psiko-farmakoloji ve eğitim gibi bilim dallarından gelen katkıları da dahil ederek tümünü Davranış Bilimleri Yaklaşımı kategorisi içinde ele alabiliriz.

Kişi yaşamını toplum içinde sürdürür ve sorunlarının önemli bir bölümü toplumsal etkileşimle ilgilidir. Toplumsal davranış sosyal psikoloji, sosyoloji, antropoloji, iletişim gibi bilim alanlarının konusudur. Bireyin toplumla etkileşimi ve toplum içindeki davranışları bu bilim alanları tarafından incelenir. Burada adı ifade edilenler dışındaki çok sayıda sosyal bilim dallarından gelen katkıları da dahil ederek tümünü Sosyal Bilimler Yaklaşımı kategorisi içinde değerlendirebiliriz.

Ruhsal/tinsel alan ise bildiğimiz anlamda pozitif bilimin konusu değildir. Çünkü ruh objektif gözlem alanının dışında kalmaktadır. Din bilimi, Felsefe, para-psikoloji gibi objektif gözlem dışı yöntemlerin ağırlıkta olduğu düşünce ve inanç akımları ruh kavramı üzerine bolca fikir üretmektedir. Burada sınırlarını çizmek epeyce zor olsa da kişisel gelişimin ruhsal/tinsel temelde ele alınmasını Din ve Felsefe Yaklaşımı kategorisi altında inceleyebiliriz.

Bakıldığında kolayca görülebilen yukarıdaki üç kategoriye bir dördüncüsünü de eklemek zorundayız. Çünkü kişisel gelişim literatüründe bu üç alanın dışında kalan ve çok değişik alanlardan gelen katkılar da yer almaktadır. Sanat, spor, hobiler gibi ilk bakışta dikkatimizi çekenler dışında şu anda isimlendiremediğimiz kaynaklardan da kişisel gelişim konulu eserler gelebilmektedir. Dördüncü alanı şimdilik Diğer Yaklaşımlar kategorisi biçiminde isimlendirebiliriz.

Kişisel Gelişim dizisi yazılarının bundan sonraki konusunda Davranış Bilimleri kategorisine biraz daha yakından bakacağız.



 
Telefon: +90 (544) 421 49 89
E-mail: dakkurt@yahoo.com
© 2014 Dursun Akkurt, Tasarım: Dursun Akkurt - http://www.ak-kurt.com
© Telif Hakkı ve Yasal Kullanım Koşulları